ارزیابی رابطه بین محافظه کاری حسابداری و ریسک ورشکستگی در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران
چکیده: 1
مقدمه: 3
فصل اول: کلیات تحقیق
1-1 مقدمه 5
2-1 تاریخچه مطالعاتی. 7
3-1 بیان مسئله 9
4-1. چهار چوب نظری تحقیق. 11
5-1. فرضیه های تحقیق. 12
6-1. اهمیت و ضرورت تحقیق. 12
7-1. اهداف تحقیق. 13
8-1. حدود مطالعاتی. 14
1-8-1 قلمرو مکانی. 14
2-8-1 قلمرو زمانی. 14
3-8-1 قلمرو موضوعی. 14
9-1. تعریف مفاهیم و واژه های کلیدی. 14
فصل دوم: مروری بر ادبیات تحقیق
1-2 بخش اول : مبانی نظری. 17
1-1-2 مقدمه 17
2-1-2. تعریف محافظه کاری. 17
3-1-2 . احتیاط. 20
4-1-2. معیارهای ارزیابی محافظه کاری. 20
1-4-1-2. معیارهای خالص دارایی ها 21
2-4-1- 2. معیارهای سود و اقلام تعهدی. 21
3-1-4-2. معیارهای رابطه سود و بازده سهام 22
5-1-2. تقسیم انواع محافظه کاری. 22
1-5-1-2. محافظه کاری مشروط: (محافظه کاری سود و زیانی- محافظه کاری از پیش تعیین شده) 23
2-5-1-2. محافظه کاری نامشروط (محافظه کاری ترازنامه ای- محافظه کاری آینده نگر) 23
6-1-2 روش های اندازه گیری محافظه کاری: 24
1-6-1-2 روش ها اندازه گیری محافظه کاری مشروط. 24
2-6-1-2. روش های اندازه گیری محافظه کاری نامشروط. 26
7-1-2. تعریف ورشکستگی. 28
8-1-2 بررسی قانون ورشکستگی در برخی کشورها 29
9-1-2 بررسی قانون ورشکستگی ایران. 30
10-1-2 دلایل ورشکستگی. 31
1-10-1-2 دلایل درون سازمانی. 31
11-1-2 مراحل ورشکستگی : 33
1-11-1-2 دوره نهفتگی. 33
2-11-1-2 دوره کسری وجوه نقد 34
3-11-1-2 دوره نبود توان پرداخت دیون کامل : 34
12-1-2 ورشکستگی از نظر حقوقی: 35
13-1-2 بررسی استانداردهای موضوعه توسط مراجع حرفهای مختلف در مورد تداوم فعالیت: 35
14-1-2 شیوههای ارزیابی تداوم فعالیت.. 36
1-14-1-2 ارزیابی تداوم فعالیت با استفاده از مقررات قانون تجارت: 36
2-14-1-2 ارزیابی تداوم فعالیت با استفاده از گزارش حسابرسان: 37
15-1-2 استانداردهای حسابرسی مربوط به تداوم فعالیت.. 38
16-1-2 پیش بینی ورشکستگی شرکتهای کوچک و کاربرد شاخصهای غیرمالی. 40
1-16-1-2 پیشبینی. 42
17-1-2 کاربرد نسبتهای مالی. 43
18-1-2 انواع مدلهای توانمندی مالی. 44
2-18-2 روش تجزیه و تحلیل نسبتها: 45
19-1-2 مدلهای چند متغیره برای پیشبینی ورشکستگی. 46
20-1-2 اشکالات مدل ممیزی ـ تجزیه و تحلیل متمایز کننده 46
21-1-2مدلهای احتمال شرطی. 47
22-1-2 مشکلات مدلهای پیشبینی ورشکستگی: 48
23-1-2 توسعه مدلهای پیشین پیشبینی توانمندی مالی. 49
24-1-2 مدلهای پیشبینی ورشکستگی. 51
1-24-1-2 مدل ویلیام بیور (1966) 52
2-24-1-2 مدل آلتمن (1968) 53
3-24-1-2 مدل اسپرین گیت (1978) 56
4-24-1-2 مدل اوهلسون (1980) ـ مدل احتمال شرطی. 57
5-24-1-2 مدل زمیجوسکی (1984) 58
6-24-1-2 مدل فالمر (1984) 58
7-24-1-2 مدل سی اسکوار (1987) 59
8-24-1-2 مدل گرایس (1998) 60
9-24-1-2 ارزیابی مدل زاوگین برای رتبهبندی مالی شرکتها 62
2-2 بخش دوم :پیشینه تحقیق. 68
1-2-2 پیشینه تحقیقات انجام شده خارج ازکشور. 69
2-2-2 پیشینه تحقیقات انجام شده در ایران. 77
3-2-2 پژوهش های انجام شده در زمینه ورشکستگی در ایران. 78
فصل سوم: روش اجرای تحقیق
1-3 مقدمه 81
2-3 روش تحقیق. 81
3-3 جامعه ونمونه آماری. 82
5-3 روش های جمع آوری اطلاعات.. 83
6-3 روش تحقیق. 83
7-3 مدل های مورد استفاده برای آزمون فرضیه های تحقیق. 84
8-3 متغیر های تحقیق. 84
1-8-3 متغیر مستقل. 84
2-8-3 متغیر وابسته 85
9-3 روش تجزیه و تحلیل اطلاعات.. 86
1-9-3 تحلیل همبستگی پیرسون و رگرسیون ساده خطی. 87
10-3 اعتبار درونی و برونی پژوهش.. 93
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل دادهها
1-4 مقدمه 95
2-4. شاخص های توصیفی متغیرها 95
3-4. روش آزمون فرضیه ها ی تحقیق. 97
4-4. تجزیه و تحلیل فرضیه های تحقیق. 98
1-4-4. بررسی فرض نرمال بودن متغیرها: 99
2-4- 4. خلاصه تجزیه وتحلیل ها به تفکیک هرفرضیه به شرح ذیل بیان می شود 100
1-2-4-4. تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه اصلی اول: 100
1-1-2-4-4. تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی الف: 100
2-1-2-4-4. تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی ب: 104
2-2-4-4. تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه اصلی دوم : 108
1-2-2-4-4. تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی الف: 109
2-2-2-4-4.تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی ب: 112
فصل پنجم: نتیجهگیری و پیشنهادات
1-5 مقدمه 119
2-5. نتایج فرضیه اصلی اول. 119
1-2-5. نتایج فرضیه فرعی الف.. 119
2-2-5- نتایج فرضیه فرعی ب.. 120
3-5. نتایج فرضیه اصلی دوم 120
1-3-5. نتایج فرضیه فرعی الف.. 120
2-3-5. نتایج فرضیه فرعی ب.. 121
4-5. نتیجه گیری کلی تحقیق. 122
5-5. پیشنهادات.. 122
1-5-5. پیشنهاد بر مبنای فرضیه های پژوهش.. 122
2-5-5. پیشنهاد برای پژوهش های آتی: 123
6-5 محدودیت های تحقیق. 123
پیوست ها
فهرست شرکت ها 126
منابع و ماخذ
منابع فارسی: 128
منابع لاتین: 130
چکیده لاتین. 132
نگاره (1-2): دلایل ورشکستگی. 33
نگاره (2-2): مراحل ورشکستگی. 34
نگاره (3-2): نتایج حاصل از مدلهای تجربی پیشبینی. 49
نگاره (4-2): نتایج حاصل از آزمون در جدول ذیل قرار دارد: 54
نگاره (5-2): نتایج آزمون مدل آلتمن 1982. 55
نگاره (6-2) : خلاصه تحقیقات خارجی مرتبط با محافظه کاری و ورشکتگی. 75
نگاره (1-3): مشخصات روش پیرسون. 89
نگاره (1-4): شاخص های توصیف کننده متغیرها تحقیق، شاخص های مرکزی، شاخص های پراکندگی و شاخص های شکل توزیع 96
نگاره (2-4) : آزمون کالموگراف – اسمیرنوف K-S)) 99
نگاره (3-4) : ضریب همبستگی، ضریب تعیین، ضریب تعیین تعدیل شده و آزمون
دوربین- واتسون بین دو متغیر محافظه کاری مشروط و ریسک ورشکستگی. 100
نگاره (4-4) : تحلیل واریانس رگرسیون. 101
نگاره (5-4) : ضرایب معادله رگرسیون. 102
نگاره (5-4) : ضریب همبستگی، ضریب تعیین، ضریب تعیین تعدیل شده و آزمون
دوربین- واتسون بین دو متغیر محافظه کاری نامشروط و ریسک ورشکستگی. 104
نگاره (6-4) : تحلیل واریانس رگرسیون. 105
نگاره (7-4) : ضرایب معادله رگرسیون. 106
نگاره (8-4). خلاصه یافته های حاصل از بررسی دو فرضیه فرعی الف و ب.. 108
نگاره (9-4) : ضریب همبستگی، ضریب تعیین، ضریب تعیین تعدیل شده و آزمون
دوربین- واتسون بین دو متغیر محافظه کاری مشروط و ریسک ورشکستگی. 109
نگاره (10-4) : تحلیل واریانس رگرسیون. 110
نگاره (11-4) : ضرایب معادله رگرسیون. 110
نگاره (12-4) : ضریب همبستگی، ضریب تعیین، ضریب تعیین تعدیل شده و آزمون
دوربین- واتسون بین دو متغیر محافظه کاری نامشروط و ریسک ورشکستگی. 113
نگاره (13-4) : تحلیل واریانس رگرسیون. 114
نگاره (14-4) : ضرایب معادله رگرسیون. 114
نگاره (15-4). خلاصه یافته های حاصل از بررسی دو فرضیه فرعی الف و ب.. 117
نمودار (1-3) مدل تحقیق. 84
نمودار (1-4) : ناحیه رد و قبول فرض صفر در سطح اطمینان 95%.. 98
نمودار (2-4) : آزمون نرمال بودن خطاهای معادله رگرسیون. 103
نمودار (3-4) : خط و معادله رگرسیون. 103
نمودار (4-4) : آزمون نرمال بودن خطاهای معادله رگرسیون. 107
نمودار (5-4) : خط و معادله رگرسیون. 107
نمودار (6-4) : آزمون نرمال بودن خطاهای معادله رگرسیون. 111
نمودار (7-4) : خط و معادله رگرسیون. 112
نمودار (8-4) : آزمون نرمال بودن خطاهای معادله رگرسیون. 115
نمودار (9-4) : خط و معادله رگرسیون. 116
چکیده:
این پژوهش روابط موجود در میان حسابداری محافظه کارانه و ریسک ورشکستگی
را مورد بررسی قرار می دهد، که محافظه کاری سبب افزایش اموال و پول نقد و
ورشکستگی به عنوان شرایطی که در آن پول نقد به میزان کافی وجود ندارد.تبعیت
می کند، بنابراین تئوری حسابداری حاکی از وجود رابطه بین این دو مقوله
است. در این پژوهش از طبقه بندی محافظه کاری مشروط و نامشروط و از مدل پیش
بینی ورشکستگی زاوگین و آلتمن که طیفی از احتمال ورشکستگی را ارائه می دهند
استفاده شده است. جهت بررسی رابطه در شرایط بازار سرمایه ایران در دوره
زمانی 1388-1379 جامعه مطالعاتی شامل شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق
بهادار تهران می باشد که با استفاده از روش حذف سیستماتیک شرکت هایی که
اطلاعات مورد نیاز پژوهش ما را فراهم نکردند حذف و تعداد 76 شرکت انتخاب
شوند. پس متغیر های پژوهش مورد شناسایی قرار گرفته و جهت تجزیه و تحلیل
اطلاعات، از داده های به دست آمده از نرم افزار های رهاورد نوین، برای
محاسبه متغیر های پژوهش از نرم افزار Excel استفاده شده است. این داده ها
جهت آزمون فرضیه ها توسط نرم افزار Spss به کمک آماره های توصیفی و
استنباطی نظیر تحلیل همبستگی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. از تحقیق
این نتایج حاصل شد فرضیه اصلی اول: بین محافظه کاری حسابداری و ریسک
ورکستگی طبق مدل آلتمن در بازار سرمایه ایران ارتباط معنادار وجود دارد. با
توجه به تقسیم محافظه کاری به مشروط، مولفه های آماری به دست آمده از
آزمون های آماری مربوط به متغیر های این فرضیه نشان می دهد که متغیر ها
دارای ارتباط خطی و معکوس با یکدیگر هستند. در نتیجه فرض خطی بودن رابطه
بین محافظه کاری مشروط و نامشروط و ریسک ورشکستگی تایید می گردد. فرضیه
اصلی دوم: بین محافظه کاری و ریسک ورشکستگی طبق زاوگین در بازار سرمایه
ایران ارتباط معنادار وجود دارد. با توجه به سنجش محافظه کاری از طریق
تقسیم بین محافظه کاری مشروط ونامشروط، مولفه های آماری به دست آمده از
آزمون های آماری مربوط به متغیر های این فرضیه نشان می دهد که محافظه کاری
مشروط و نامشروط با ریسک ورشکستگی طبق مدل زاوگین دارای ارتباط خطی و معکوس
هستند. در نتیجه فرض خطی بودن رابطه بین متغیر ها تایید می گردد. نتایج
مقایسه ای حاصل از دو فرضیه اصل پژوهش نیز حاکی از این مهم است که رابطه
بین محافظه کاری مشروط و ریسک ورشکستگی طبق دو مدل آلتمن و زاوگین قوی تر
از رابطه بین محافظه کاری نامشروط و این دو مدل می باشد. نتایج به دست آمده
در این پژوهش با سایر تحقیقات جهانی به خصوص نتایج تحقیق فرانک و همکاران
(2010) مطابقت کاملی را نشان می دهد و می تواند کلیه گروه های ذی نفع درون
سازمانی و برون سازمانی را در اتخاذ تصمیمات خود یاری کند.
واژه های کلیدی: محافظه کاری حسابداری، محافظه کاری مشروط، محافظه کاری نامشروط، ریسک ورشکستگی، مدل آلتمن، مدل زاوگین
مقدمه:
امروزه پیشرفت سریع فناوری و تغییرات محیطی وسیع، شتاب فزاینده ای به
اقتصاد بخشیده و رقابت روز افزون موسسات دستیابی به سود را محدود و احتمال
ورشکستگی را افزایش داده است. از سوی دیگر مالکین، سرمایه گذاران، شرکای
تجاری و بستانکاران با تکیه بر گزارش های مالی شرکت ها به ارزیابی موفقیت
یک شرکت و گرایش آن به ورشکستگی علاقمند هستند. در تصمیم گیری های مالی
سرمایه گذاران و بستانکاران در مورد یک موسسه صورت های مالی نقش اساسی را
بازی می کنند. صورت های مالی بخش اصلی فرایند گزارشگری مالی را تشکیل می
دهند. هدف های گزارشگری مالی و مبانی حسابداری ایجاب می کند، اطلاعاتی که
گزارشگری مالی را تشکیل می دهند، از ویژگی های معینی برخوردار باشند. در
مفاهیم گزارشگری ایران از ویژگی ها با عنوان خصوصیات کیفی یاد شده است، یکی
از این خصوصیات کیفی محافظه کاری است. محافظه کاری حسابداری از افزایش
اموال و پول نقد ورشکستگی به عنوان شرایطی که پول نقد به میزان کافی وجود
ندارد تبعیت می کند پس باتوجه به ارتباطات میان محاظه کاری و ریسک
ورشکستگی، اعمال محافظه کاری با افزایش وجوه نقد در دسترس و به جریان
انداختن آن توسط شرکت هایی که در محدوده فشار مالی هستند، باعث می شود که
این شرکت ها ریس ورشکستگی پایین تری داشته باشند براساس این موضوع محافظه
کاری غالبا با ریسک ورشکستگی ارتباط منفی دارد، مهمترین هدف مطالعه حاضر
تعیین تئوریک شاخص های سنجش محافظه کاری، آزمون این شاخصه ها و ارائه شواهد
لازم به منظور کمک به فعالان بازار سرمایه ایران، برای اتخاذ تصمیمات
منطقی در فرایند مدیریت و سرمایه گذاری است.
